“Laatst reden mijn vrouw en ik met de auto terug naar huis. We zaten gezellig te kletsen toen ik opeens in mijn ooghoek iets zag bewegen. Nog voordat ik me realiseerde wat er aan de hand was stond de auto al stil. Vlak voor onze neus staat een kind met grote ogen stokstijf stil. Ik voelde mijn hart bonken in mijn keel, mijn oren suisden en merkte dat mijn handen en benen trilden zonder dat ik het kon verhelpen. De schrik was snel voorbij, maar het duurde nog zeker een kwartier voordat het trillen stopte. Gelukkig maar dat ik zo snel reageerde, anders was het misschien heel anders afgelopen…”

Om in een noodsituatie snel te kunnen reageren hebben mensen en dieren een stresssysteem. Dit stresssysteem zorgt voor ondermeer een hogere hartslag, snellere ademhaling, meer brandstof naar de spieren, extra zuurstof naar de hersenen (voor alertheid), samentrekken van bloedvaten in de huid en snellere bloedstolling (tegen bloedverlies). Tegelijkertijd worden alle processen die tijdens een noodsituatie niet direct belang zijn tijdelijk gestopt, zoals de groei, voortplanting en spijsvertering.

Alhoewel het stresssysteem bedoeld is om je te redden uit plotselinge levensbedreigende situaties, wordt ditzelfde systeem ook geactiveerd bij andere vormen van stress. Denk bijvoorbeeld aan de spanning die het oplevert als er deadlines gehaald moeten worden of de stress die het combineren van de zorg voor een ziek familielid en de rest van het gezin, oplevert. Deze vormen van stress zijn veelal langduriger en daar is het stresssysteem niet voor bedoeld. Hierdoor kan het stresssysteem overbelast raken, waardoor je continu in een verhoogde staat van paraatheid bent. Wanneer dat gebeurt kan stress een nadelig effect op je gezondheid hebben. Eén van de manieren waarop langdurige stress de gezondheid kan beinvloeden is via leefstijl. Uit onderzoek blijkt dat mensen die lange tijd stress ervaren of veel stressvolle situaties hebben meegemaakt vaak minder gezond eten en minder bewegen. Voeding en bewegen zijn belangrijk in het voorkomen (van verergering) van hart- en vaatziekten. Daarbij zijn er ook aanwijzingen dat langdurige stress ook rechtstreeks van invloed is op (het ontstaan van of herhaald voorkomen van) hart- en vaatziekten, bijvoorbeeld via het verhogen van de bloeddruk of versnelling van aderverkalking.

Op welke manier het precies werkt is nog niet helemaal duidelijk, maar dat langdurige, overmatige stress een negatieve invloed heeft op gezondheid en het welbevinden aantast staat inmiddels buiten kijf. Het is daarom van belang om op een goede manier te leren omgaan met spanningen, zodat u langdurige en overmatige stress kunt voorkomen of kunt leren beteugelen. Om de relatie tussen stress en hart- en vaatziekten te verduidelijken is een adviescommissie ‘stress en hart- en vaatziekten’ ingesteld.

Wilt u meer weten over stress en tips om stress te verminderen lees dan verder op de pagina omgaan met stress.