“Toen ik na de revalidatie thuis terugkwam hadden mijn partner en ik allebei zoiets van, en nu de schouders eronder om te zorgen dat we ons leven weer op de normale manier kunnen hervatten. Dit betekende dat we dagen aan het oefenen waren met lopen, geheugentraining en leesoefeningen. Het heeft wel een half jaar geduurd voordat we ons realiseerden dat bepaalde dingen niet meer terug zouden komen. Toen vielen we in het bekende zwarte gat.” Een cva-patiënt

Een hart- en vaatziekte is een ingrijpende en chronische aandoening waarbij goede medische behandeling, revalidatie en een gezonde leefstijl van levensbelang is. Hierdoor zijn de nadelige gevolgen van hart- en vaatziekten te beperken en verkleint de kans dat er opnieuw een incident plaatsvindt. Helaas kunnen niet alle gevolgen van hart- en vaatziekten teniet gedaan worden; de mate waarin men kan terugkeren naar het leven van vòòr de ziekte verschilt per persoon en per aandoening. Dit is van te voren lastig te voorspellen en vaak is het een kwestie van ‘de tijd zal het leren’. Dat is natuurlijk heel erg makkelijk gezegd, maar vaak niet makkelijk gedaan. Vroeger of later komt er een moment waarop men zich zal realiseren dat er werkelijk een aantal dingen veranderd zijn die niet meer ongedaan gemaakt kunnen worden. Soms komt dat besef opeens, maar vaak ook wordt langzaam aan steeds duidelijker wat niet meer kan. Voor veel mensen is dit erg lastige periode, waarin er veel verdriet is om het verlies aan mogelijkheden. Vaak gaat dit ook samen met boosheid, somberheid, concentratieproblemen, angst en spanning. Dit zijn heel begrijpelijke gevoelens op een ingrijpende gebeurtenis, die veel mensen zullen herkennen. Het is echter wel een belangrijke stap. Pas wanneer duidelijk wordt wat definitief niet meer kan is het mogelijk om de aandacht te richten op wat nog wel kan. Als de omvang van de beperkingen duidelijk wordt is het mogelijk om te leren omgaan met de gevolgen en het verwerken van alles wat er is gebeurd en veranderd. Dit is een goede periode om te onderzoeken of er hobbies of activiteiten zijn die nog wel gaan of dat er misschien nieuwe hobbies en acitiviteiten gevonden kunnen worden.